Θοδωρής Καλλιφατίδης Το τελευταίο τριαντάφυλλο

Θοδωρής Καλλιφατίδης Το τελευταίο τριαντάφυλλο

εκδόσεις Γαβριηλίδης

Αθήνα 1996

Ο θεός να είναι πάντα μαζί σου! Μου ευχήθηκε, μια και δεν είχε καμιά εμπιστοσύνη πως εγώ θα ήμουν μαζί με το θεό. [σελ. 13]

Θυμήθηκα ένα φίλο μου Φιλανδό, από μεγάλη οικογένεια, που έλεγε ότι η μητέρα του, όταν ήταν μικρή, ερωτευόταν άλογα, όταν μεγάλωσε ερωτευόταν τους καβαλάρηδες κι όταν γέρασε δεν μπορούσε να ξεχωρίσεις τους μεν από τα δε. Πεθαμένος κι αυτός πριν από μερικά χρόνια. [σελ. 27]

Είμαστε παντρεμένοι δεκαπέντε χρόνια κι ακόμα μου άρεσε η ζεστασιά της. Υποσχέθηκα στον εαυτό μου να το θυμάμαι. [σελ. 29]

"Αυτοί" που του είχαν φάει τους μισθούς ήταν το κράτος, η δεξιά. Αυτοί που είχαν απολύσει χιλιάδες προοδευτικούς υπαλλήλους και το λέγαν "εθελουσία παραίτηση". Στο σπίτι μας όταν λέγαμε "αυτοί", ξέραμε για ποιους μιλούσαμε. [σελ. 37]

Καθόμασταν χωρίς να μιλάμε. Εγώ κάπνιζα. Ο αδελφός μου έβηχε. [σελ. 40]

[...]όταν για πρώτη φορά επισκέφτηκε το εξοχικό μου σπίτι στο νησί Γκότλαντ. Στο οικόπεδο φύτρωναν φουντουκιές. Μόλις τις είδε, δάκρυσαν τα μάτια του και μου είπε "Αυτά είναι τα νιάτα μου!" [σελ. 50]

Ήταν τότε μόλις 50 χιλιάδων κατοίκων η Τραπεζούς ή Τραπεζούντα (ποντιακά). Ρωμιοί και Τούρκοι ζούσαν ειρηνικά. Η Τουρκία ήταν Αυτοκρατορία, με Σουλτάνο τον Αβδούλ-Χαμίτ. Υπήρχε ησυχία τότε και ανεξιθρησκία. [σελ. 55]

[...]γύρισα το φλυτζάνι και κοίταζα τα διάφορα σχήματα. Τα ίχνη από τις φουσκάλες σήμαιναν λεφτά. Κάτι τετράγωνα με πολλά δρομάκια σήμαιναν ταξίδι. Αγάπη δεν έβλεπα. Αλλά κι αν έβλεπα δεν θα την αναγνώριζα. Αν ζούσε η θεία Χρυσή θα ήξερε. [σελ. 64]

Τον Οκτώβριο λοιπόν του 1924, έφθασα με την οικογένειά μου στον Πειραιά. Ήταν η εποχή που έφευγε ομαδικά από την Τουρκία ο ελληνοχριστιανικός πληθυσμός[...] Έτσι δημιουργήθηκε στον Πειραιά μεγάλος συνωστισμός. [σελ. 75]

Με έπιασε ένας πανικός, ότι ακόμα και οι αναμνήσεις μου ήταν ψεύτικες. [σελ. 80-81]

Μαζί μας ήταν και πολλοί Ιταλοί. Ήταν κι αυτοί φυλακιμένοι, όπως κι εμείς. Γιατί στο τέλος οι πρώην σύμμαχοι τα χάλασαν. Γίνανε άσπονδοι εχθροί. [σελ. 91]

Άραγε έτσι ζούμε, όπως θυμόμασατε; Από λεπτομέρεια σε λεπτομέρεια; [σελ. 93]

Στο τελευταίο του γράμμα παραπονιόταν ότι ο γραφικός του χαρακτήρας είχε αλλάξει, ακόμα κι ο ίδιος είχε δυσκολία να διαβάσει τα γράμματα του. Το μόνο που τον παρηγορούσε ήταν πως ο δικός μου γραφικός χαρακτήρας ήταν ακόμα χειρότερος. [σελ. 106]

[...]γιατί τα αινίγματα είναι περισσότερο χρήσιμα όσο δεν τα λύνεις. [σελ. 117]

Το βράδυ μαζευτήκαμε όλοι για το δείπνο. [σελ.124]

Γελούσαμε όλοι μας. Το δείπνο ήταν τελικά πολύ ευχάριστο. [...] Ο θείος μου ήρθε και στάθηκε δίπλα μου. 

- "Καλά δεν τα κατάφερα"; μου είπε, κι είδα τα μάτια του γεμάτα δάκρυα. [σελ. 126]

Θοδωρής Καλλιφατίδης: Γράμματα στην κόρη μου

Θοδωρής Καλλιφατίδης Γράμματα στην κόρη μου, εκδόσεις Γαβριηλίδης, Αθήνα 2013

[…]Και πεθυμούσα ένα μαχαίρι

Να κόψω τα ίχνη σου

Από το κορμί μου.[σελ.228]

Η μητέρα μου έλεγε ότι η πρώτη λέξη που είπα ήταν «νερό». Τουλάχιστον έτσι νόμιζε. [σελ. 11]

Η ποίηση είναι επικίνδυνη. Οι άνθρωποι της εξουσίας μπορεί να μην ενδιαφέρονται  για το περιεχόμενο, αλλά θεωρούν ότι αυτή καθεαυτή η ελευθερία του ποιητή να φτιάξει τον δικό του κόσμο είναι απαράδεκτη. [σελ.13]

Ζούσα όπως ζούσα για να γράψω όπως έγραψα ή έγραφα όπως έγραφα επειδή ζούσα όπως ζούσα; Δεν ξέρω. Κι ίσως να μην έχει καμιά σημασία. [σελ. 20]

Το να πηγαίνουν στο θέατρο οι ασθενείς ήταν μέρος της θεραπείας.[σελ.25]

[…] το ταξίδι του είχε τελειώσει στην Ιθάκη, εκεί που από τον Όμηρο κι ύστερα τελειώνουν όλα τα ταξίδια.[σελ. 30]

Η εξορία είναι βιασμός. Υπάρχει συγχώρεση για κάτι τέτοιο; [σελ.34]

Όλος ο κήπος ήταν μια μεταμόρφωση. [σελ.37]

Όσο η ζωή συνεχίζεται σαν να μην έχει συμβεί τίποτα, τίποτα δεν έχει συμβεί. [σελ. 41]

Ακούω ξανά, αν και κάπως απόμακρα, τα τρεχούμενα νερά της πόλης μου κι ένας ή δύο στίχοι ρέουν στο μυαλό μου σαν από κρυφή πηγή. [σελ.45]

Μου αρέσει ο κόσμος που κρύβεται πίσω από τη γλώσσα τους. [σελ.47]

Ό,τι  ξεχνούν οι ντόπιοι το θυμούνται οι ξένοι. [σελ.53]

«Νωρίς θα έρθει ο θάνατος φέτος», έλεγα σαν να επρόκειτο για εποχή του έτους. [σελ.58]

Της άρεσαν τα ποιήματά μου. «Είναι σαν τρεχούμενο νερό», μου έλεγε χωρίς να ξέρει ότι ήταν το καλύτερο που μπορούσε να μου πει. Ήταν τα νερά του Σούλμο  που άκουγε. [σελ.74-75]

Το γράψιμο είναι σαν ένα χάδι. [σελ.81]

Τώρα είμαι θύμα της εξουσίας που υμνούσα. [σελ.89]

Ήρθαν και τα χελιδόνια. Λένε  ότι κτίζουν τις φωλιές τους σε ευτυχισμένα σπίτια. Θα δούμε. [σελ. 105]

Στο βαθμό που η ελευθερία γίνεται δώρο, στον ίδιο βαθμό μπορεί να παρθεί πίσω. [σελ. 111]

Το νόημα της κοινωνικής ζωής είναι να τον άλλον στην ησυχία του. [σελ.117]

« Άνηθος είναι αυτό που, σύμφωνα με τον Αριστοτέλη,  δεν είναι μαϊντανός». [σελ.123]

Κάποτε πιστεύαμε ότι ακριβώς η τέχνη και η φιλοσοφία θα γινόταν οι λαϊκές διασκεδάσεις. Γι` αυτό κάναμε τη Ρώμη τόσο πλούσια και τόσο ισχυρή, ώστε να είμαστε όλοι ελεύθεροι με ελεύθερες σκέψεις. Δεν έγινε όπως ελπίζαμε. Όσο πιο πλούσιοι και ισχυροί γινόμασταν, τόσο πιο κενή έγινε η ψυχή μας και τόσο πιο φθηνά τα δημιουργήματά της. [σελ.127]

Ήμουν ένας Ρωμαίος ποιητής που μόλις έδωσε στον σκλάβο του την ελευθερία. Ζούσα σε εξορία από τη Ρώμη,  όχι όμως από την ανθρωπιά μου. [σελ.138]

Αλλά μας έλειπε η θέα. Δεν βλέπαμε την ελευθερία, απλώς ακούγαμε να μιλούν γι` αυτήν. [σελ.140]

Σίγουρα η μητέρα είχε άλλα όνειρα βαθιά στη ψυχή της. Νομίζω ότι τα κληρονόμησα, χωρίς να ξέρω ακριβώς τι όνειρα ήταν. Αν όμως ο καημός για κάτι άλλο κάπου αλλού κληρονομιέται, τον είχα κληρονομήσει. [σελ.146]

Κανείς δεν θα μου έλεγε «μπράβο» για όσα δεν έγραψα, αν και κατά τη γνώμη μου ήταν το ίδιο σημαντικά. Κάπως έτσι είναι και το καλοστρωμένο κρεβάτι. Κανείς δεν θα μάθαινε  την αγωνία και τα άσκημα όνειρα της νύχτας. [σελ.157-158]

Κανείς ποιητής δεν τραγούδησε την ομορφιά σου

Κανένας άντρας δεν ξεκουράστηκε στην αγκαλιά σου

Κανένα παιδί δεν σε είπε μητέρα

Ο θάνατος τους πρόδωσε

Καλό ταξίδι, κόρη μου

Η ζωή σού είχε δώσει μια υπόσχεση

που  δεν την κράτησε [σελ.179]

«[…] Ο έρωτάς της με έκανε ελεύθερο. Όταν μου χάρισες την ελευθερία, μου άνοιξες την πόρτα της φυλακής μου –δεν μπορώ να το αρνηθώ- αλλά μόνο το ζεστό κορμί της με έκανε να νιώσω πραγματικά ελεύθερος». [σελ.202]

Και το ψέμα είναι κι αυτό σαν μια εξορία από τον εαυτό μας. [σελ.237]

Η εξορία με έχει κάνει έναν άλλο άνθρωπο, κι αυτό ίσως να ήταν το νόημα από την αρχή. [σελ.247]

«Όποιος δεν έχει χρόνο να γράψει ποίηση, δεν είναι ποιητής», της είπα. Δε θύμωσε.

«Έτσι είναι», είπε θλιμμένη. [σελ.256]

Θοδωρής Καλλιφατίδης: Τα περασμένα δεν είναι όνειρο

Θοδωρής Καλλιφατίδης, Τα περασμένα δεν είναι όνειρο, εκδόσεις Γαβριηλίδης, Αθήνα 2012

στον φίλο Αντώνη Ρασούλη...

Δεν ήταν διαβασμένος, στην πραγματικότητα ήταν σχεδόν αναλφάβητος, αλλά οι τύχες της πόλης είχαν περάσει μια για πάντα στις καρδιές του κόσμου από τραγούδια κι ιστορίες [σελ.10]

Δεν είχε νόημα να δούμε μήπως ο πατέρας μου ήταν εκεί. Δεν πήγαινε ποτέ σε καφενείο. Αυτό ήταν ένα από τα πράγματα, για τα οποία μπορούσα να είμαι βέβαιος. Ποτέ καφενείο, ποτέ κομπολόι, ποτέ κουρασμένος. [σελ.13]

Ο Αντώνης δεν ήταν ηγέτης, είχε όμως ό,τι ένας ηγέτης χρειάζεται. Στη γειτονιά δεν ήταν ποτέ ο πρώτος, ήταν όμως πάντα ο δεύτερος, κι αυτό του άρεσε. [σελ.17]

Όλοι λέγαν πως θα είχε λαμπρό μέλλον. Το μέλλον καμιά φορά όμως είναι πολύ κοντά. [σελ.21]

Δεν υπήρχαν αλλά φιλιά από τα κλεμμένα. [σελ.24]

Κάθε χαρά  ήταν αμαρτία, κι η μεγαλύτερη ήταν ο έρωτας. […] Εγώ το `σκασα στον κάμπο, ήταν άνοιξη, το γιασεμί κι οι πασχαλιές μοσχοβολούσαν. Από τότε όλες μου οι αμαρτίες έτσι μυρίζουν. [σελ. 27]

Από βλαχάκι, βασιλιάς χάρη στη γλώσσα. Θα το θυμόμουν Χρόνια αργότερα θα αναγκαζόμουν να το ξανακάνω. [σελ.35]

Πάνω απ` όλα λάτρευα τη Γραμματική, που δεν οργάνωνε μόνο τη γλώσσα αλλά και το χρόνο. [σελ.44]λ

Μόνο η γυναίκα-μητέρα γλίτωνε από το μίσος. Μα αυτό δεν ήταν παρά ένα άλλοθι. Αφού αγαπούμε τη μητέρα μας, δεν μπορούμε να μισούμε τις γυναίκες, μα καμιά γυναίκα δεν ήταν σαν τη μητέρα μας. [σελ.53]

«Αυτό ήταν το πιο σύντομο ‘για πάντα’, που μου έχει τύχει» είπε ο Κωστάκης και μ` έκανε να γελάσω. [σελ.64]

Δεν αρκούσε να καταλάβουμε τον κόσμο, έπρεπε να τον αλλάξουμε κιόλας. Τι φιλοδοξία πρέπει να έχει κανείς για να πει κάτι τέτοιο; Από την άλλη μεριά γιατί όχι; Τι νόημα έχει να γράφεις, αν δεν θέλεις να αλλάξεις τον κόσμο; [σελ.71]

Γράφω για να φτάσω στην αυτοσυγκέντρωση που απαιτεί το γράψιμο. Τα υπόλοιπα είναι συνέπεια αυτού. [σελ.84]

Η Κόρινθος ήταν γνωστή μόνο για τις σταφίδες της. [σελ.112]

Εγώ είμαι παιδί της Φρειδερίκης. [σελ.115]

Η βία μάς κάνει αγνώριστους. [σελ.123]

Εγώ δεν θα συνέχιζα τη δουλειά του πατέρα μου. Αντίθετα θα κληρονομούσα τη μοίρα του. Μια μέρα θα γινόμουν φυγάς και ξένος.[σελ.135]

Εκείνη τη στιγμή έπεφτε ένα αστέρι στον ουρανό, τόσο γρήγορα, που δεν πρόλαβα να κάνω ευχή. Δεν ήξερα αν ο αδελφός μου είχε προλάβει, αλλά ξέραμε κι δύο τι θα ευχόμαστε: τα περασμένα να ήταν όνειρο. [σελ.143]

Εκείνη η αθωότητα ίσως να είναι ο χαμένος παράδεισος. Δεν είναι μόνο η ζωή ένα όνειρο, αλλά και το όνειρο είναι ζωή.[σελ.152]

Ο διάβολος δεν έχει μόνο πολλά πόδια, καμιά φορά είναι και ωραία.[σελ.157]

Ξαφνικά κατάλαβα τι σήμαινε να ρίξεις μαύρη πέτρα πίσω σου. Την καρδιά σου πετούσες. [σελ.170]

Ήξερα μόνο μια σουηδική λέξη, να λέω καλημέρα, και δε μου χρησίμευε σε τίποτα, γιατί η ώρα ήταν έξι το απόγευμα. Έβρεχε.[σελ.173]

Εκείνο το βράδυ δε γύρισα σπίτι μου. Έχουν περάσει σαράντα δύο χρόνια από τότε κι ακόμα δεν έχω γυρίσει.[σελ.183]

Με λίγα λόγια, για μια φορά ακόμα είχα μπροστά μου το παρελθόν.[σελ.196]

[…]ό,τι μετράει στη ζωή δεν περιγράφεται, μόνο εκείνα που δε μετρούν.[σελ.200]

Ποιος θα διάβαζε τα βιβλία μου τώρα «κεκλεισμένων των θυρών», όπως έλεγε, γιατί είχαν τόσο σεξ και τόσες βρισιές; Ποιος θα ρωτούσε αν όλα αυτά ήταν «στο κεφαλάκι σου»; Ποιος θα με έλεγε «νυφίτσα» και «σιγανοπαπαδιά»; [σελ.209]

Με λίγα λόγια ήταν ξανά μια κηδεία. Την πρώτη φορά θάφτηκε ο άνθρωπος, τη δεύτερη η μνήμη του.[σελ.212]

Ένα μεγάλο κομμάτι από το παρελθόν είχε ασφαλτοστρωθεί.[σελ.220]

ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΑΛΛΙΦΑΤΙΔΗΣ: Η ΟΛΓΑ ΤΗΣ ΑΓΑΠΗΣ

ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΑΛΛΙΦΑΤΙΔΗΣ Η ΟΛΓΑ ΤΗΣ ΑΓΑΠΗΣ εκδόσεις ΓΑΒΡΙΗΛΙΔΗΣ ΑΘΗΝΑ 2004

Μπροστά στο θάνατο δεν είμαστε πρωτότυποι. Όμως ούτε ο θάνατος είναι πρωτότυπος. Πάντοτε  έρχεται στην ώρα του, μόνο που δεν ξέρουμε πότε. [σελ. 11]

Η λύπη μου δεν ήταν κουκούλι που έκρυβε πεταλούδα. Εκεί μέσα κρυβόμουν εγώ σαν καραβάκι μέσα σε μποτίλια. [σελ. 15]

Καμιά ευχάριστη έκπληξη δεν περίμενα. Χρόνια τώρα δεν περιμένω ευχάριστες εκπλήξεις. Αποδείχτηκε πως έκανα λάθος. [σελ. 27]

Ήταν όμορφη; Μπορεί ένα σημείο στίξης να είναι όμορφο; [σελ. 41]

Τα μεγαλύτερα προβλήματά μας τα οφείλουμε σε αποτελειωμένες φράσεις. [σελ. 45]

Το μυαλό μου ζούσε τη δική του ζωή, δούλευε υπερβολικά και καμιά φορά απεργούσε. [σελ. 48]

Το να αφήσεις τη γλώσσα σου είναι σαν να εγκαταλείπεις την ψυχή σου. Όμως εγώ αυτό ακριβώς ήθελα. [σελ. 53]

Ήταν τα λόγια. Πιο μεγάλα και πιο ισχυρά από οτιδήποτε άλλο, μου υπόσχονταν ένα ταξίδι χωρίς σύνορα, εκτός από εκείνα που θα επέλεγα εγώ. [σελ. 56]

Είναι παράδοξο το ότι πιο εύκολα αλλάζουμε μια ορθή άποψη από μια λαθεμένη. Πιθανώς γιατί τα λάθη μας έχουν μεγαλύτερο συγκινησιακό βάρος. Με λίγα λόγια, αγαπάμε την αναπηρία μας περισσότερο από την υγεία μας. [σελ. 61]

Δεν ήταν έτσι με την Όλγα. Επιθυμούσε ν` αρχίσει να  ζει τώρα που είχε τελειώσει  τις σπουδές της, που το διαζύγιο ήταν ιστορία, ο πόθος του κορμιού ελεγχόμενος και η μοναξιά της ψυχής υποφερτή. [σελ. 67-68]

Εκείνο το βιβλίο δεν θα γραφόταν. Δε γινόταν χωρίς να περάσω πριν το χέρι μου στους ώμους της. [σελ. 73]

Δίνοντάς τη μου είπε ότι είναι δύσκολο να πάρεις στα σοβαρά κάποιον που του άλλαξες φασκιές, όμως τώρα πια δεν υπάρχει άλλη δυνατότητα. Μπροστά μου είχα τη σοβαρότητά του σε διακόσιες πυκνογραμμένες σελίδες. [σελ. 77]

Εγώ πάντως προτιμώ να λυπάμαι για κάτι που έχασα παρά για κάτι που δεν είχα ποτέ. [σελ. 88]

Γιατί να χάνουμε το χρόνο μας με μικροδιασκεδάσεις όταν τίποτα δε διασκεδάζει το θάνατο; [σελ. 94]

[…], μόνο που η λύπη είχε απαλυνθεί, από χτύπημα κατακέφαλο είχε μεταβληθεί σε μαξιλάρι να πλαγιάζω. [σελ. 96]

[…], μιλούσαμε ελληνικά, μια γλώσσα που είναι ασυναγώνιστη σε εκφράσεις εγκάρδιας βαναυσότητας. Ποιος μπορεί να αντισταθεί στην προτροπή: «Μα μην είσαι μαλάκας!». [σελ. 105]

Το να περιγράψεις έναν άνθρωπο είναι σαν να προσπαθείς να ντύσεις ένα πεισματάρικο μωρό τριών χρονών. [σελ. 123]

Ήταν και αυτό ένα επιχείρημα που μεγάλωνε ή μίκραινε την αξία των σπιτιών. Άλλο να πεις ότι αυτό εδώ το έχει ο στρατηγός τάδε κι άλλο ότι ανήκει στον φοροφυγάδα δείνα. [σελ. 125]

Αν έχεις μεγάλα όνειρα μικρός, θα κλάψεις πολύ μεγάλος. [σελ. 137]

Ο νέος έρωτας δεν ήταν ένας άλλος έρωτας. Ο ίδιος ήταν! Εκείνος που είχα μέσα μου και κανένας άλλος. Με τον ίδιο έρωτα θα αγαπούσα πάντα. Με παρηγορούσε αυτή η ιδέα. [σελ. 139]

Σε ποδοσφαιρικούς όρους αυτό σημαίνει ότι εκεί που ο Έλληνας κάνει ντρίπλα ο Σουηδός κάνει πάσα. [σελ. 152]

Στο κέντρο ήταν ο άνθρωπος. Το ίδιο έλεγαν και οι αρχαίοι, μόνο που ο άνθρωπος δεν αρκείται  σ` αυτό. Η μοίρα του τον τάζει να είναι το μέτρο των πάντων, ενώ το όνειρο του είναι να βρει ένα άλλο μέτρο. [σελ. 166]

Αν ο Θεός είναι η αλήθεια, τότε η γλώσσα είναι ο Θεός. [σελ. 175]

Η φιλία μας κι η ζωή μας είχε γραφτεί από συγγραφείς χειρότερους από μένα: τις συνθήκες, την τύχη και από ανθρώπους γύρω μας. [σελ. 183]